UX tasarıma yeni başlayanlar için basit yol haritası. Kullanıcı problemi, araştırma, user flow, wireframe, test ve case study sürecini sade şekilde anlatıyorum.
UX tasarıma yeni başlayacak biri için en büyük sorun genelde nereden başlayacağını bilememek.
Çünkü herkes farklı bir şey söylüyor.
Biri Figma öğren diyor.
Biri araştırma yap diyor.
Biri portfolio hazırla diyor.
Biri case study yaz diyor.
Aslında hepsi doğru olabilir. Ama sıra yanlış olursa insanın kafası çok karışıyor.
Bence UX öğrenirken önce çok basit bir yol haritası kurmak lazım.
Bu yazıda da bunu sade şekilde anlatmak istiyorum.
UX tasarım nedir?
UX, yani kullanıcı deneyimi, bir kullanıcının bir ürünü kullanırken yaşadığı toplam deneyimdir.
Bu sadece ekranın güzel görünmesi değildir.
Kullanıcı ürüne girdiğinde ne anlıyor?
İlk adımı bulabiliyor mu?
İşini kolayca tamamlayabiliyor mu?
Hata yaptığında ne olduğunu anlayabiliyor mu?
Ürün ona güven veriyor mu?
UX bu sorularla ilgilenir.
Yani UX tasarım biraz da problemi anlamak, akışı sadeleştirmek ve kullanıcının karar vermesini kolaylaştırmaktır.
UI ile UX aynı şey değil
UI ve UX çok karıştırılıyor.
UI daha çok arayüzün görsel tarafıdır. Renk, tipografi, buton, kart, form, boşluk, ikon gibi konular UI tarafına girer.
UX ise daha çok kullanıcının üründe nasıl ilerlediği, nerede zorlandığı ve hangi problemi çözmeye çalıştığı ile ilgilenir.
Tabii ikisi birbirinden kopuk değildir.
İyi UX kötü UI ile zayıflayabilir.
İyi UI da kötü UX varsa sadece güzel görünen ama zor kullanılan bir ürüne dönüşebilir.
Bu yüzden yeni başlayan biri ikisini ayrı ayrı anlamalı ama birlikte düşünmeyi öğrenmeli.
İlk adım Figma açmak değil, problemi anlamak
Yeni başlayanların en sık yaptığı şey hemen ekran çizmeye başlamak.
Ben de bunu çok normal görüyorum. Çünkü ekran çizmek daha somut geliyor.
Ama UX tarafında ilk adım ekran değildir.
İlk adım problemdir.
Kullanıcı ne yapmak istiyor?
Şu an nerede zorlanıyor?
Bu ürün hangi işi kolaylaştıracak?
Bu akışta en kritik karar ne?
Bunları anlamadan çizilen ekranlar genelde yüzeyde kalır.
O yüzden basit bir notla başlamak bile iyi olabilir:
Bu kullanıcı kim, ne yapmak istiyor ve onu ne zorluyor?
Kullanıcıyı anlamak için büyük araştırma şart mı?
Başlangıçta büyük araştırma yapmak zorunda değilsin.
Tabii gerçek kullanıcı ile konuşmak çok değerli. Ama yeni başlayan biri için önce küçük ve pratik düşünmek daha iyi.
Mesela bir uygulamayı seç.
O uygulamadaki bir akışı incele.
Kayıt olma, ödeme yapma, ürün arama, filtreleme, randevu alma gibi bir akış olabilir.
Sonra kendine şu soruları sor:
- Bu akışta kullanıcı ne yapmaya çalışıyor?
- Hangi adım gereksiz uzun?
- Nerede karar vermek zorlaşıyor?
- Hangi bilgi eksik?
- Hata olursa sistem ne gösteriyor?
Bu bile başlangıç için iyi bir UX egzersizidir.
User flow düşünmeyi öğren
User flow, kullanıcının hedefe ulaşmak için geçtiği adımlardır.
UX öğrenen biri için user flow çok önemli.
Çünkü ekranları tek tek düşünmek yerine, kullanıcının yolunu düşünmeyi öğretir.
Mesela bir üyelik akışında sadece kayıt ekranına bakmak yetmez.
Kullanıcı nereden geliyor?
Hangi bilgileri giriyor?
E-posta doğrulama var mı?
Hata olursa ne oluyor?
Başarılı olunca nereye gidiyor?
Bu akışı çizdiğinde, eksik ve gereksiz noktaları daha kolay görürsün.
Wireframe ile hızlı düşün
Wireframe, ekranın düşük detaylı taslağıdır.
Burada amaç güzel görünmek değildir.
Amaç yapıyı hızlıca görmek.
Başlık nerede?
Ana aksiyon nerede?
Form alanları nasıl sıralanıyor?
Bilgi hiyerarşisi doğru mu?
Wireframe yeni başlayanlar için çok faydalıdır çünkü seni renk ve görsel detaylara takılmadan düşünmeye zorlar.
Önce yapı doğru mu, ona bakarsın.
Sonra UI tarafına geçersin.
Test etmek sadece büyük ekiplerin işi değil
Test deyince akla bazen büyük araştırma süreçleri geliyor.
Ama başlangıçta çok basit testler de yapılabilir.
Bir arkadaşına akışı göster.
Ona ne yapmasını istediğini söyle.
Nerede duruyor?
Nereyi anlamıyor?
Hangi butona basacağını hemen görüyor mu?
Bu küçük gözlem bile sana çok şey öğretir.
UX tarafında en değerli şeylerden biri şudur:
Kendi tasarımına fazla alıştığın için göremediğin sorunları başkası çok hızlı görebilir.
Case study yazmayı erken öğren
UX öğreniyorsan case study yazmayı da öğrenmelisin.
Çünkü portfolio sadece final ekranlardan oluşmamalı.
Bir case study içinde düşünce sürecini anlatırsın.
Başlangıç için sade bir yapı yeter:
- Problem neydi?
- Kullanıcı kimdi?
- Akışta neyi fark ettim?
- Nasıl bir çözüm düşündüm?
- Wireframe veya akış nasıl oluştu?
- Final tasarımda ne değişti?
- Ne öğrendim?
Bunu çok akademik yazmana gerek yok.
Sade, anlaşılır ve dürüst olması daha iyi.
Portfolio tarafında daha detaylı düşünmek istersen İngilizce yazdığım UI/UX Portfolio Mistakes Junior Designers Should Avoid yazısına da bakabilirsin.
Yeni başlayanların yaptığı hatalar
UX öğrenirken yapılan bazı hatalar çok normal.
Benim en sık gördüklerim şunlar:
- Hemen final ekran çizmeye başlamak
- Kullanıcı problemini net yazmamak
- User flow düşünmeden tek ekran tasarlamak
- Hata ve boş durumları unutmak
- Test etmeyi sona bırakmak
- Case study içinde sadece görsel göstermek
- Her konuyu aynı anda öğrenmeye çalışmak
Bunların hepsi zamanla düzelir.
Önemli olan fark etmek ve süreci biraz daha bilinçli kurmak.
UX öğrenirken Figma nerede duruyor?
Figma çok önemli bir araç.
Ama UX öğrenirken Figma’yı amaç değil, araç olarak görmek lazım.
Figma ile wireframe çizersin.
Akış kurarsın.
Prototype yaparsın.
UI tasarımı hazırlarsın.
Ama kullanıcı problemini Figma çözmez.
Akışı sen düşünürsün.
Kararı sen verirsin.
Bu konuya daha önce UI/UX Tasarımcı Olmak İçin Figma Bilmek Yeterli mi? yazısında değinmiştim.
Basit bir başlangıç planı
UX tasarıma yeni başlıyorsan şu plan yeterli olabilir:
- Bir ürün seç.
- O üründeki tek bir akışı incele.
- Kullanıcı problemini 2-3 cümleyle yaz.
- User flow çıkar.
- Wireframe çiz.
- Basit prototype yap.
- Bir kişiye test ettir.
- Geri bildirime göre düzenle.
- Kısa case study yaz.
Bu küçük çalışma bile sana çok şey öğretir.
Her hafta böyle bir mini çalışma yapsan, birkaç ay içinde ciddi bir gelişim görürsün.
Bir alanda derinleşmek de önemli
UX öğrenirken her şeyi aynı anda öğrenmeye çalışmak zorunda değilsin.
Mobil uygulama akışları, web site deneyimi, SaaS ürünler, dashboard tasarımı gibi alanlardan birini seçip orada pratik yapmak daha verimli olabilir.
Bu konuyu da UI/UX Kariyerinde Bir Alanda Uzmanlaşmak yazısında anlatmıştım.
Yeni başlayan biri için odak çok önemli.
Az ama düzenli pratik, dağınık öğrenmeden daha iyi sonuç verir.
Benim kısa tavsiyem
UX tasarıma yeni başlıyorsan kendini hemen çok büyük projelerin içine atmak zorunda değilsin.
Önce küçük bir problemi anla.
Kullanıcı yolunu çiz.
Basit wireframe hazırla.
Birine test ettir.
Sonra ne öğrendiğini yaz.
Bu döngüyü tekrar ettikçe UX düşünme kasın gelişir.
Bence iyi UX öğrenmenin en temiz yolu budur:
Kullanıcıyı anla, akışı sadeleştir, küçük test yap, öğrendiğini yaz.
Yeni mezunsan veya kariyer tarafını da düşünüyorsan Yeni Mezunlar İçin UI/UX Kariyer Rehberi yazısı da işine yarayabilir.
Diğer yazılar için UI/UX, Product Design ve Growth kategorilerine bakabilirsin.
